Tử tế

Người ta đến Cấp cứu rất có lòng tin với chuyện Đen - Đỏ. Đấy là lẽ thường, vì khi yếu lòng người ta cần chỗ bám víu tâm hồn. Có lẽ vì thế mà Tôn giáo ra đời. Mình cũng tin chuyện Đen - Đỏ ở phòng Cấp cứu.

Cuối giờ chiều hôm trước bọn trẻ con báo mình 1 cụ già tắc mạch chi dưới, trên nền bệnh tim mạch - suy thận. Lẽ thường thì mình sẽ nghĩ đến 1 cụ già còng queo với bệnh động mạch ngoại vi, nhanh nhanh chóng chóng chuyển Viện tim mạch cho đỡ đông để nhận loạt bệnh nhân mới cuối giờ chiều. Nhưng điều dưỡng đề nghị mình xem kỹ lại, vì chân ông ấy "bất thường". 

Hóa ra là 1 câu chuyện hoàn toàn khác. Đó là 1 cụ già suy thận mạn, mới có chỉ định lọc máu, được đặt catheter và lọc máu chục hôm trước. Và cũng vì lý do mổ cầu tay hay gì đó, chống đông đã ngừng từ 2 hôm nay dù cụ rung nhĩ. Từ sáng nay 2 chân cụ đau tăng dần, rồi cái chân phải bất động dần, tê lạnh từ cuối giờ sáng. Siêu âm tắc mạch đùi cả 2 bên, người ta nhanh nhanh chóng chóng chuyển cụ lên BM. Hy vọng vớt vát là chân cụ vẫn còn cảm giác sờ chạm và chân trái có thể vận động yếu.

Lẽ thường tình, bệnh phòng đông, cuối giờ chiều cả làn sóng chuẩn bị ùa vào, mình vẫn hoàn toàn có thể chuyển cụ vào tim mạch trong 10 -15 phút. Nhưng phần vì lo lắng bọn nội trú năm 1 trong kia làm hỏng chuyện, phần vì tò mò và muốn dạy bọn trẻ con ở ngoài này, mình giữ bệnh nhân lại, cho xét nghiệm, chụp chiếu tứ tung và hội chẩn chuyên khoa, trong sự ngỡ ngàng của điều dưỡng, vì dấu hiệu sinh tồn hoàn toàn bình thường.

Thế nhưng, sau đó mình bàn giao và đi về, theo dõi trên app. Mình đã hy vọng mình sẽ dự đoán sai diễn biến tiếp tới. Nhưng đáng buồn là không, mạch tắc hoàn toàn như dự đoán, nội trú bỏ về mặc kệ bệnh nhân, chuyên khoa "tiên lượng tử vong" và đề xuất cắt chân, người nhà ký cam kết về tuyến chờ... 

Thực sự mình đã buồn cả buổi tối, có lẽ vì rảnh nên hay nghĩ vẩn vơ. Có lẽ già nữa. Mình vẫn hay nói đó là "lời nguyền của sự hiểu biết", thứ sẽ dày vò tâm trí ta bằng những chữ "nếu". Nhưng cũng từ lâu lâu rồi, mình dần quen và học cách chấp nhận việc mọi thứ không như ý mình, và không thể ép người khác nghĩ và chịu phần nguy cơ về bản thân, bằng giá trị quan như của mình được. "Ai cũng có gia đình!"

Nhớ hôm nào đấy nhỉ, mình đã ngồi vỗ vai 1 đứa em, bảo nó là: "bệnh nhân Đen - Đỏ là lẽ thường, nhưng hãy làm sao khi người ta vào tua trực của em, đó là vận Đỏ của người ta!"

Tử tế, mãi khi trưởng thành mình mới hiểu, đó là trong những hoàn cảnh 50/50, không bị ràng buộc bởi pháp lý và đạo đức, người ta sẵn sàng làm điều tốt hơn cho người khác, dù không được lợi lộc gì, hoặc thậm chí chịu phần thiệt về mình.

Được và Mất

 Nghỉ cuối năm, bận rộn lung tung, xong cũng có lúc ngồi mình rảnh rang nghĩ vẩn vơ.

Trước giờ vốn mình chưa bao giờ có ý định tổng kết năm hay viết mục tiêu cho năm mới hay gì tựa tựa vậy; cuộc đời vốn là một dòng chảy trôi. Chỉ là định viết mấy câu này lâu rồi, mà bận nọ kia chưa viết, nay có thời gian ghi lại chút xíu.

Có câu:

"Nụ hôn sâu đậm nhất không ở lễ đường cưới, mà ở sân ga;

Lời nguyện cầu chân thành nhất không ở trong nhà thờ, mà ở cửa phòng cấp cứu"

Hôm trước trực trong Cấp cứu 3, mời người nhà vào giải thích. Anh con rể cụ nước mắt lưng tròng, hỏi đi hỏi lại "còn cơ hội nào không bác sĩ?", rồi run rẩy gọi cho cậu con trai ở nhà . Hai người đàn ông nghẹn ngào "thôi anh đưa bố về nhà nhé", còn cô con gái đã khóc lặng từ lúc nào. 

Đã lâu rồi, mình cố gắng tránh né bị ảnh hưởng bởi những cảm xúc như vậy, vì luôn còn những người bệnh khác. Nhưng thi thoảng, nỗi buồn lặng lẽ vẫn len lỏi, làm ướt lạnh trái tim như những cơn mưa phùn cuối xuân. Động lòng 1 chút, có lẽ vì Tết, ai cũng mong ngóng bữa cơm đoàn viên.

Năm qua được gì, mất gì? Một năm may mắn, một năm đen đủi...- Những thứ cuối năm mọi người hay nhìn lại, và đánh giá về một đoạn đường đã đi. Có lẽ mình già rồi, hoặc thấy nhiều chuyện, nên thấy lẽ được-mất trong cuộc đời nó tương đối. Mấy hôm trước 1 cậu sinh viên BK lao từ tầng 5 xuống, vào vẫn tỉnh táo, cuối cùng ra đi trong sự nuối tiếc bàng hoàng của biết bao người. Và một người mẹ trẻ, sốc Dengue, lấy thai 33 tuần ra rồi ECMO suốt mấy tuần, chờ ghép phổi rồi âm thầm chìm dần, mãi mãi. Điểm kém, nợ nần, thất tình, con quấy... tự nhiên thành cái gì đó thật nhỏ nhặt - như mình hay nói đùa: để sân si tí cho giống con người.

Năm qua có những ngày mình buồn nhất, nhưng có lẽ cũng nên vui nhất. Bởi cuối cùng, mọi sự đã qua đi, để hôm nay mình vẫn ngồi đây chờ Tết, trong trọn vẹn và đủ đầy.

Những mảnh ký ức

Bị mất điện thoại trên đoạn đường về với đầu óc bồng bềnh sau đêm trực. Mọi thứ ổn ngay sau 1 buổi chiều.

Không buồn lắm, vì nó cũng già rồi, dây sạc lở bung và pin cũng bắt đầu chai.

Không hốt hoảng như hồi năm trước mất cả cái ba lô, cũng không hy vọng có cơ hội lần thứ 2 may mắn tìm lại được.

Chỉ có điều, buồn một tí, vì nhận ra có những thứ vụn vặt có lẽ sẽ chỉ còn trong ký ức.

Vài số liên lạc bị mất, chả vấn đề gì. Những tài liệu và ghi chú quan trọng đã lưu, không thành vấn đề.

Nhưng những khoảnh khắc gia đình sum họp, lũ trẻ con cùng nhau lớn lên, những mầm cây, trời chiều hôm nào đó vàng rực... sẽ không còn ở đó nữa.

Những đoạn chat thâu đêm suốt sáng, vui vẻ có, lãng mạn có, đau đớn có... nặng đến vài GB mà lần nào dọn dẹp cũng cẩn thận để lại, giờ có muốn cũng chả thể cuộn đọc lại rồi khóc cả đêm. Trống rỗng.

Độ này mình mệt, vì công việc nhiều. Cũng vì thấy thay bằng bảo vệ, mình lại đang làm tổn thương những người xung quanh mình, cách này hay cách khác.

Thời gian sẽ cuốn trôi mọi thứ. Quên có lẽ cũng là một sự bảo vệ tuyệt vời. Những mảnh ký ức sẽ không còn rõ hình hài, không rõ câu chuyện; chỉ còn bâng khuâng thanh thản mỉm cười nhớ về những cũ kỹ bình yên đó.

Và biết đâu đó, thay bằng ngày ngày quanh quẩn với chiếc sạc đã cũ, chụp những tấm ảnh bệnh nhân bệnh án, giờ chiếc điện thoại của mình đang thực sự tự do tận hưởng cuộc đời vui vẻ, ở góc nào đó trên thế giới này.

Một đời

 Hôm nay, một cuộc đời vẹn tròn vừa hoàn tất,

khù khờ có, mưu lược có,

một lòng vì lý tưởng,

giữ thanh sạch giữa bùn lầy,

tiếng nói của lương tri và nhân phẩm,

trái tim đoàn kết lòng người.

Một đời đủ ngắn đủ dài,

ngắn chỉ vụt qua trong một niệm,

dài đằng đẵng những sự đã trải qua.

Đến cuối cùng, có thể mỉm cười lúc nhắm mắt xuôi tay vì "đã không sống hoài sống phí".

không nhà

Nay ra trực, sáng Chủ nhật mưa mát, nằm vùi đầu trong gối nhìn ra cửa sổ mưa rơi.

Cỏ cây ướt lạnh.

Có 7749 thứ bác sĩ cấp cứu phải xoay sở và đối mặt trong tua trực. Chuyên môn kiểu kiến thức kỹ năng là một chuyện, làm mãi cũng quen, lớn dần sẽ thấy những việc ấy không lớn. Những điều phi chuyên môn mới lắm trò bất ngờ mà phức tạp: từ việc hàng ngày như phần mềm chậm, đồng nghiệp lười, hết giường hồi sức, tuyến dưới úp sọt... đến những việc đột xuất kiểu tai nạn hàng loạt, phạm nhân, hành hung gây gổ... Trong những thứ ấy, có 1 thứ phi chuyên môn rất đặc biệt, đó là người bệnh vô gia cư.

Đặc biệt vì những thứ khác dính đến cái gì đó xấu xa, nham hiểm cạm bẫy. Còn người bệnh vô gia cư thì luôn là tội nghiệp, cả bác sĩ và người bệnh đều bối rối.

Vài tuần trước, triage gọi mình ra giải quyết một ca rất "củ chuối", không rõ người bệnh muốn gì. Đó là một bà gầy nhẳng mồm vẩu, tuổi nom 40-50, được bê đến vì ngất và mệt. Tay mụ khư khư giữ cái thẻ bảo hiểm, nói lung tung không ra đầu ra đũa, chả hiểu muốn vào viện hay không, mà cũng không muốn đi về. Hiếu và Hồng Anh thuyết phục mãi vẫn không rõ ý, thì gọi "bác sĩ Dũng lãnh đạo phòng" ra. Bác sĩ Dũng đi ra nhận ra ngay bệnh nhân, chỉ cần thì thào vài câu với mụ, rồi lấy bệnh án ngồi viết 1 tí, chuyển mụ vào tim mạch êm ru trong sự ngỡ ngàng của mọi người.

Thật ra do mình biết câu chuyện của người đàn bà ấy, và hiểu họ cần gì. Đó là một cô gái chỉ hơn 30 tuổi, bị bệnh tim từ lúc thiếu niên nên không ai lấy, ở mãi với bố mẹ thì trở thành gánh nặng cho 2 cụ già, nên chị ta đi từ Phú Thọ xuống Hà Nội lang thang làm thuê tự kiếm sống những lúc cảm thấy khỏe. Một cô ở gần bến xe Nước Ngầm thương, cho chị ở nhờ, ngồi bán hàng cho cô, nuôi ăn ở. Nhưng độ này bệnh tim của chị có vẻ lại không ổn: suy tim tăng lên, và cái máy tạo nhịp đã chạy cả chục năm có lẽ sắp hết pin, thi thoảng ngừng chạy, thế là chị cứ vài hôm lại lăn ra ngất. Người xung quanh thấy chị ngất lại bế vào bệnh viện, nhưng cả người chị ta chỉ có 300 nghìn hôm trước người chủ cho giục đi khám. Thế nên lần nào đến viện chị ta cũng muốn đi khám, nhưng đến đoạn nộp tiền tạm ứng 3 triệu thì chị không biết làm sao. Chị sợ chị quay về, lại ngất hay có khi chết ở nhà cô chủ thì đen đủi cho bà; hay gọi về nhà xin tiền bố mẹ thì là gánh nặng cho 2 cụ già. Nhưng chị cũng sợ vào viện như lần trước rồi chỉ được hưởng 40%, nằm viện xong nợ hơn 2 triệu, ra viện đi làm bao nhiêu lâu vẫn không trả hết làm chị áy náy. Than ôi, có những con người hiểu chuyện đến đáng thương như vậy. Dù có chết nhưng cũng không dám mắc nợ ai.

Đêm trực hôm qua, có một ca co giật được bê từ ngoài đường vào từ chiều. Tua trực hội chẩn, làm biên bản các thứ. Bệnh nhân được chụp chiếu, xử trí bình thường. Nhưng ngặt một nỗi không cho ra viện được, vì lão không tỉnh, đến đêm lại có cơn co giật. Mà cũng không chuyển khoa ngay được, vì không thể xác định được nhân thân hay người nhà. Chỉ có một cái tên và năm sinh. Đến gần sáng tua trực ngoại nhờ chuyển sang khu lưu để giải quyết dần. Khám, hỏi bệnh một hồi, mình bất ngờ tìm thấy trong đám đồ linh tinh lão mang theo, ghi chú và một số điện thoại được viết nắn nót như trẻ con tập viết ở mặt sau một tờ pano bỏ đi, và 2 mảnh giấy thư tay viết trên những tờ giấy thừa ai đó bỏ đi, nhưng méo mó vì có lẽ đã được cắt đi những phần giấy người ta đã viết. Trên đó là một bức thư tay gửi cho bố mẹ, vợ và 2 con của lão, nói rằng vì trốn nợ mà lão phải bỏ đi lang thang. Còn mảnh kia là những cộng trừ có lẽ là số nợ đó: chỉ hơn 5 triệu! Mình chợt nhận ra sự túng quẫn đến cùng cực con người này phải chịu như thế nào. Số tiền mà có lẽ với phần đông mọi người là không lớn, nhưng đã thành gánh nặng thay đổi cả cuộc đời một con người, đẩy anh ta ra khỏi gia đình vì thấy mình không thể kiếm ra tiền, lại đem đến nợ nần cho vợ con, bố mẹ già.

Những con người này đôi khi nói dối, đôi khi che giấu cái nọ cái kia. Nhưng có một điều mình nhận ra người ta luôn cố gắng nói thật, khi còn có thể. Đó là câu trả lời khi được hỏi: "Nếu không may bệnh nặng mà chết ở đây, anh/ chị muốn đưa xác mình về đâu?". Người ta hiểu đấy là câu hỏi thực sự, vì đó không phải giả thiết, đó là khả năng cận kề. Người ta càng không muốn lại một lần nữa thân xác mình mắc nợ người khác, trở thành nỗi khó xử của ai đó. Mình thường viết địa chỉ ấy vào ngay phần hành chính, phần "Liên lạc của người thân". Đó là lúc trái tim mình luôn trùng xuống, vì nhận ra chỗ ấy không chỉ để ghi số điện thoại để gọi người nhà vào gặp. Nhắm mắt nhớ lại, đó còn có thể là đầu mối để thực hiện nguyện vọng cuối cùng của một con người trước khi từ giã còi đời này, như thời COVID-19. Bản thân mình cũng hiểu cảm giác đó, lý do mình luôn giữ khư khư hộ chiếu bên người sau tai nạn ô tô đầy may mắn khi ở Pháp.

Cơn mưa lạnh ngày Chủ nhật làm mình nằm cuộn tròn trong đống chăn. Thầm cảm ơn cuộc đời, vì hôm nay, ở đây, mình vẫn được sống, có sức khỏe, được làm việc, có những người yêu thương bên cạnh, có một nơi là "Nhà" để trở về, để được vỗ về giữa những mưa gió ngoài kia.