Một cuộc hẹn mùa thu

 Mùa thu năm đó, nhìn bóng người quay đi, mình đã biết sẽ không phải 1 năm,

tới lúc nào 2 cái cây gặp nhau...

Hôm nay mình có 1 cuộc hẹn mùa thu.

Antifan

Từ lúc nào đó, có tin đồn rằng ở A9 có 1 bác sĩ rất độc ác, chuyên quát nạt mọi người. Đó là bác sĩ Dũng.

Ngày xửa ngày xưa, mình rất hiền. Không nói bậy bao giờ, rất ít chê bai người khác. Và rất nghe lời. 

Nhưng càng lớn lên mình càng thấy điều đó có vẻ không ổn. Một số người "hiền" vì yếu đuối thực sự, số khác thì là thảo mai. 

Mình thì quyết định phải hư 1 chút. Với cái tính nóng nảy thẳng thắn lại thêm tâm lý cầu toàn đến OCD như mình. việc mình phản ứng với cái gì đó chướng tai gai mắt là chuyện rất thường xuyên.

Mình có bộ mặt rất gợn đòn, và điệu cười đầy khinh bỉ sẵn sàng nở. Hồi đi học ôn đại học, nhìn cái mặt mình thì Thúy Răng đã phải thốt lên: "E ghét nó!". Sau này học chung nhiều, thân hơn thì bạn vẫn kể lại như một kỷ niệm vui. Hồi ở đại học, nhiều đứa đã sốc óc khi mình thường xuyên chê đứa nào đó là "ngu vl" - ở 1 cái trường mà đầu đứa nào cũng có sỏi. Không biết bao nhiêu bạn đã bị tổn thương bằng mấy lời cửa miệng đó.

Hồi nội trú, rồi ra trường, mình càng trưởng thành càng xây dựng tiêu chuẩn khắt khe. Không chỉ là chuyên môn, còn là thái độ. Hồi ở viện dã chiến 16, mình mắng xối xả ông vận chuyển từ quận 7 sang vì dám bàn giao BN bị tràn khí mà không mở màng phổi, cố bóp bóng sang, đến nơi Bn xém ngừng tim. Rồi vô số trận cãi nhau với các khoa khác có giường không nhận BN, rồi chửi các NT bàn giao kiểu: "Ca này không làm gì nữa, nằm kéo tua chờ".

Ở khoa, có 1 thời mình cãi nhau rất ác với bác sĩ học viên vì thái độ lửng lơ, cãi nhau với điều dưỡng vì lười. Nhưng dần dà, đặt mình vào hoàn cảnh của họ, mình không bao giờ nói nặng với điều dưỡng và bác sĩ học viên nữa. 

Với người nhà và BN, một thời cứ vài tuần là mình trực lại đi đôi co với người nhà. Nhưng càng trưởng thành, mình càng thấy điều đó không giải quyết được việc. Khi ai cũng nóng giận thì mâu thuẫn sẽ rắc rối hơn nhiều. Bây giờ, với những bệnh nhân và người nhà có ý kiến, mình sẽ cho sớm giảm đau/ đáp ứng nhu cầu của họ và nhanh chóng cho họ ra khỏi bệnh phòng - một cách đúng quy trình.

Nhưng riêng với nội trú hscc thì khác. Mấy đứa là hình ảnh của mình trong quá khứ: choáng ngợp, khó khăn, nghèo đói, nản lòng. Có những đứa chọn cách trốn tránh và làm theo ý mình. Có những đứa chịu nghe mắng mà tự gọt giũa hoàn thiện mình, về thái độ, về chuyên môn. Mắng chửi chúng nó chả vui vẻ gì. Lão Thạch sau cả chục năm mắng NT thì bảo: "Giờ t cứ khen chúng nó, sau chúng nó không ghét t. Sau đời sẽ vả cho chúng nó biết". Không phải lão thay đổi quan điểm, mà là lão biết có thế hệ "ác nhân" tiếp theo thay lão dạy các em rồi.

Nên với bọn NT, như con Phương trâu, thằng Như Bình, sai lè ra nhưng bị mắng thì bật lại, cãi lấy cãi để. Mình ok và lần sau mình tự làm. Việc ai nấy làm.

Có những đứa sẽ tiến bộ, nhưng vẫn chả thấy anh Dũng tốt đẹp gì. Thậm chí như con Phương LL thì vẫn ghi thù mình.

Có những đứa ghi thù mình, xong sau thấy cũng bình thường. Mình vui vì điều đó. Như con Lê, hôm qua mình mới biết có hôm nào đó mình đã mắng nó vô cớ khi nó lần đầu đi thường trú, sau đó nó ác cảm với A9 luôn.

Họp antifan 3/8. Em áo trắng là Hà Lan, 1 bạn SV Y4, ở Hà Lan. Em nó bảo mình có hơi hướng psychopath, kiểu đặc biệt. Mấy đứa này con Trang đã bị mình đuổi khỏi bệnh phòng không biết bao nhiêu lần. Con Lê thì ghi thù mình từ lần gặp đầu tiên ở A9. Con Thủy thì khóc ngập phòng học viên vì cả đời chưa bị ai mắng. Ngoài ra còn con Điệp- đứa bị trêu cho phát khóc rồi bỏ HSTC và thằng Hoàng bạn nó. 

Rồi thời gian sẽ qua đi, ai cũng sẽ trưởng thành. Mình cũng càng ngày càng thảo mai.

Chỉ là một hôm muốn note lại có những thời kỳ mình bị nhiều người "ghét" như vậy.

Qua đêm trực nào trời cũng sáng

 Lâu rồi mệt mỏi nhiều. Việc không nhiều nhưng ngày càng lắm cạm bẫy và áp lực. Độ này mỗi đêm trực luôn là những đòn cân não, là đầy rẫy những cái hố chực chờ ai đó sa vào, người bệnh hoặc là chính mình.

Học viên mỏng, non. Điều dưỡng vừa ít vừa thiếu kinh nghiệm xử lý công việc. Trực hôm nào cũng đứng liên tục đến 2-3 giờ sáng. Sau đó luôn là lo lắng liệu BN có ổn không, có phốt gì không. Mình chả biết liệu còn nhiệt huyết này đến khi nào.

Dẫu biết rằng kể cả cứ kệ đấy thì qua đêm trực nào trời cũng sáng. Nhưng cái tâm mình bứt rứt chả thể ngủ được nếu những bệnh nhân bất ổn còn ngoài bệnh phòng. Giờ hiếm hoi lắm mới có tua có những đứa nội trú cứng có thể tạm tin cậy được.

Đêm qua là đêm nhiều lủng củng, gì cũng có. Đầu tua nhận bàn giao bệnh phòng tan nát. Những bệnh nhân nằm từ 10 giờ sáng không làm gì thêm quay ra thái độ. Mấy bệnh nhân thở máy nằm ì ra; bệnh nhân không có huyết áp, nổi vân tím đen mà người nhà chưa được giải thích. Rồi 1 ca HELLP/ covid "ổn lắm chả có gì" nhợt trắng, ngáp ngáp. Xét nghiệm về Hb có 37, khí máu toan lòi mắt pH 7.11, Lac 15, bụng chướng phềnh. Bệnh nhân vào từ 2 giờ chiều mà làm xét nghiệm rồi bỏ đấy, 3-4 tiếng trôi qua không nhận ra BN cận tử. Nội trú nội hoàn toàn không biết phải làm gì: không thể in xét nghiệm, in máu sai be bét, không nhân ra BN Fib chỉ có 0.4 để truyền Cryo. Từ 8 giờ tối, sau khi dọn dẹp cơ số bệnh phòng không covid, mình phi ra tự làm tự in xét nghiệm, ghi thủ thuật, giải thích gia đình ký tá các kiểu. Tim mạch thì liên tiếp đẩy bệnh nhân thở máy ra, giấy tờ thì không hỗ trợ. Sầm sập các kiểu đến 2 giờ sáng thì bệnh nhân mới can thiệp mạch xong, truyền được 1 đống máu, sẵn sàng vào lọc máu. Bệnh nhân sốc phản vệ nặng được chuyển đi Hoàng Mai. Anh em cơ bản bớt việc, canh bệnh phòng nhẹ nhàng thì phải tận 3 rưỡi. Nằm ngủ mà lơ mơ lúc nào cũng chực tỉnh.

Sáng ra, lãnh đạo bảo: Ca này chẩn đoán nhăng cuội, còn việc nó clear rồi cứ thế mà làm. Vì bệnh nhân không đến từ viện của vợ sếp!

Làm hồi sức dạy cho mình 2 điều: 1 là ồ ạt từ sớm sẽ dập tắt những lai rai về sau; 2 là điều dưỡng là nhân tố chính quyết định sự thành bại của điều trị. Dù bác sĩ là nhân tố then chốt, nhưng nếu bác sĩ không tích cực thì điều dưỡng nhìn vào cũng sẽ trễ nải. Hòn đá đỉnh vòm phải được cố kết bằng những hòn vòm phía dưới.

Hy vọng bệnh nhân này sớm thoát được vòng xoắn chảy máu-thở máy-nhiễm trùng-suy kiệt... như bệnh nhân "trọng điểm" phô diễn đang phải chịu đựng.

Buồn ngủ rồi. Lại gác cao gối mà ngủ sau trực, với sự an yên trong tấm lòng mình. 

Hãy sống

 Tôi không biết cậu, giai ạ. 

Nhưng tôi biết, giờ không chỉ tôi, mà nhiều người nữa đang coi cậu như 1 đứa em, 1 uẩn ức bấy lâu vẫn nợ.

Cậu thực sự may mắn cậu biết không? Rung thất trước mặt những đứa y3 - không quá non nớt vẫn đủ biết ép tim, cũng không quá già nua để vẫn ngồi tụ tập trà sữa bên nhau. Cậu đã được ép tim ngay bởi những người học y, điều mà hàng nghìn hàng triệu người Việt Nam không may mắn có được, trong đó có cả em chúng tôi- người bác sĩ hồi sức đã cấp cứu biết bao bệnh nhân, nhưng khi nằm xuống thì không ai xung quanh biết cấp cứu.

Chúng tôi không biết có thể làm cho cậu đến đâu. Nhưng mong rằng, bằng sự may mắn thần kỳ nào đó, cậu sẽ sống. 

Hãy sống, vì mẹ cậu, vì gia đình đã gửi gắm hết tương lai nơi cậu.

Hãy sống, vì chính cậu, vì thanh xuân phía trước, vì những mơ ước còn dở dang.

Hãy sống, vì cả em chúng tôi, cả những nỗi niềm bấy lâu anh em chúng tôi canh cánh luôn thấy nợ nần.

Trải qua một cuộc bể dâu...

 "Trải qua một cuộc bể dâu 

Những gì trông thấy mà đau đớn lòng..."

                                                          _Nguyễn Du

Vào đây không lâu, nhưng những gì mình chứng kiến làm mình thực sự đau lòng.

Không phải vì cái chết. 

Cái chết không thể làm người bác sĩ hồi sức run sợ. Những cuộc giằng co khắc nghiệt đã tôi lên những cái đầu lạnh trước cái chết. Trong cuộc chiến, sự ủy mị chỉ làm rối tình hình và kết cục chắc chắn là bệnh nhân chết còn bác sĩ thì hoảng loạn. Trước khi vào, các anh nửa bông đùa nửa thật: "vào đây chỉ có cuốn nem!". Rồi lão Lân thì nói như khóc: "Ở đây bệnh nhân khổ quá, không ai cho ăn, cứt đái không ai thay, chết thì cuốn lại cho vào công te nơ đợi đốt. Cũng hết một đời người". Mình chỉ biết tặc lưỡi: Khi dịch đến tay người bác sĩ hồi sức thì đành vậy. Một ông hồi sức giỏi chỉ cứu được vài mạng, một ông dịch tễ giỏi có thể cứu được cả triệu người, một ông chính trị giỏi thì cứu được cả dân tộc. Đợt dịch này 2 ông kia đã làm không tốt.

Điều đau lòng, đó là sự vô cảm.

Có một điều chắc chắn rằng, tất cả những người ở đây đều có tấm lòng trắc ẩn thương người. Nhưng sự thật tàn khốc, những cái chết quá nhiều và quá dễ dàng đã tha hóa con người ta đi.

Sáng nay, mình thấy một ông cụ parkinson run rẩy tự cầm thìa cháo ăn. Cái tay run run nên trên cái quãng đường từ cái bàn ăn đến miệng thì cháo rơi vãi ra hết, ướt đẫm 1 bên người, đến miệng ông cụ chỉ còn cái thìa không để mút. Người điều dưỡng đứng ngay chân giường phát thuốc cho bệnh nhân bên cạnh, vô cảm. Ông cụ chả quen thân gì mình, nhưng nghĩ đến nếu đó là ông bà mình, là bố mẹ mình, cô độc giữa những người xa lạ, run rẩy và đói ngấu như thế, mình chực trào cả nước mắt. Bỏ điện thoại và bộ đàm ở chân giường, mình đứng bón cháo cho ông cụ, rất lâu. Ăn hết cụ vẫn muốn hút sữa thêm. Có lẽ lâu rồi cụ không được người khác bón cho ăn như thế, chưa được ăn no bữa nào từ hôm sang đây. Sang HS3, người ta cột luôn cụ lại, chả vì lý do gì.

Hôm trước, mình thấy bàn giao 1 bn phải thở oxy mask túi nhưng từ chối thở. Có chi lạ vậy? Lúc mình đi qua, chợt thấy chính bệnh  nhân này đang bò bằng 2 tay 2 chân trên sàn nhà, dây dợ bứt tung, bệnh nhân thở dốc nhưng cáu bẳn ẩm ĩ: "ông cứ bỏ tôi ra, tôi không sợ chết". Thì ra ông cụ đòi rời giường, nhưng người điều dưỡng không cho, và quay ra thét rằng: "Nằm yên đi lão! Bỏ oxy ra chỉ có đặt ống rồi sớm về với ông bà ông vải thôi". Đó là một người mù! Bệnh nhân này mới bị múc cả 2 nhãn cầu vì viêm mủ nội nhãn, 2 hốc mắt vẫn hõm xuống, đầy mủ. Hẳn người ta đã đau buồn và hoảng loạn thế nào khi cuối đời trở thành người tàn phế như vậy. Và giờ đây thì cô độc giữa những tiếng quát thét này! Mình đỡ lấy người ông cụ, nói bằng giọng nhẹ nhàng: "Để cháu nâng ông lên giường nhé, thở chút oxy cho đỡ mệt đã". Ông cụ dịu lại và nghe ngay, nhịp thở vẫn nặng nề. Lát sau, ông cụ đã vui vẻ nằm nói chuyện, và nằm yên thở oxy, túc tắc ăn chút cháo người tình nguyện viên bón cho ăn.

Ở đây, có những bệnh nhân chết vì tuột ống, vì không thay kịp vận mạch, vì tắc đờm, vì hạ đường huyết, vì tăng kali máu mà không kip lọc. Trong khi những nhân viên ngồi xem máy tính, những bác sĩ trốn ra ngoài, những nội trú chỉ bàn giao nhưng không làm, những việc chỉ kéo tua để đẩy cái chết đó cho một ca khác để tránh kiểm thảo. Rồi những buổi kiểm thảo tử vong mà những cái chết kiểu "đột ngột ngừng tim, sau 30 phút cấp cứu không hiệu quả" được bịa ra 1 đống nguyên nhân nghi ngờ vô thưởng vô phạt.

Thực sự là, mình cũng đã rất muốn khóc khi thấy con Nhung bật khóc vì bệnh nhân của nó chết vì tăng kali máu từ sáng mà bảo không ai thèm lọc máu cho. Không phải vì bệnh nhân, mà vì mình thấy thương nó, và thấy trong đó hình ảnh của chính mình. Sự vô cảm sắc lạnh không những giết chết người bệnh mà còn như lưỡi dao đâm vào những trái tim còn lương tri. Điều làm người bác sĩ hồi sức đau lòng, không phải cái chết, mà là những cái chết đáng nhẽ có thể tránh được.

Việc to việc nhỏ đều cần một cái tâm. Viển vông, màu mè làm chi, nếu là chiếc lá xin hãy xanh đi đã.

        "Người vá trời lấp bể

         Kẻ đắp lũy xây thành

Ta chỉ là chiếc lá

            Việc của mình là xanh" 

                                               _ Nguyễn Sĩ Đại